Wanneer een kind of jongere te maken krijgt met jeugdzorg, de Raad voor de Kinderbescherming, politie of justitie, kan er in korte tijd veel gebeuren. Beslissingen over een ondertoezichtstelling, uithuisplaatsing of verdenking van een strafbaar feit kunnen grote gevolgen hebben voor een kind én voor het gezin.
Het jeugdrecht vraagt daarom om een gespecialiseerde aanpak. Niet alleen kennis van de wet is belangrijk, maar ook inzicht in de bijzondere positie van minderjarigen en oog voor de persoonlijke omstandigheden waarin een gezin of jongere verkeert.
Bij PLUS Advocaten kunt u terecht voor bijstand op het gebied van zowel civiel jeugdrecht als jeugdstrafrecht. Wij staan ouders en minderjarigen bij, leggen in begrijpelijke taal uit wat er gebeurt en zorgen ervoor dat hun standpunt bij de betrokken instanties en de rechter duidelijk naar voren wordt gebracht.
Jeugdrecht
Civiel jeugdrecht
Het civiele jeugdrecht komt in beeld wanneer er zorgen bestaan over de ontwikkeling of opvoeding van een kind. De Raad voor de Kinderbescherming of een gecertificeerde instelling zoals Bureau Jeugdzorg kan dan betrokken raken bij het gezin.
Ingrijpen in het gezinsleven kan zeer verstrekkend zijn. Het is daarom belangrijk dat zorgvuldig wordt beoordeeld of een maatregel daadwerkelijk noodzakelijk is en of met een minder ingrijpende oplossing kan worden volstaan.
Ondertoezichtstelling
Bij een ondertoezichtstelling (OTS) blijft het gezag in beginsel bij de ouders, maar komt het gezin onder toezicht te staan van een gecertificeerde instelling. Een jeugdbeschermer wordt betrokken bij de opvoeding en kan aanwijzingen geven over de hulp en begeleiding die volgens de instelling nodig zijn.
Een ondertoezichtstelling kan alleen door de kinderrechter worden uitgesproken. Daarbij moet onder meer worden beoordeeld of de ontwikkeling van het kind ernstig wordt bedreigd en of hulp in een vrijwillig kader onvoldoende is of niet wordt geaccepteerd.
Wij kunnen ouders en jongeren bijstaan wanneer een ondertoezichtstelling wordt verzocht of wanneer om verlenging daarvan wordt gevraagd. Ook wanneer tijdens een ondertoezichtstelling verschil van mening ontstaat met de jeugdbeschermer over de uitvoering van de maatregel, kunnen wij adviseren over de juridische mogelijkheden.
Schriftelijke aanwijzing
Tijdens een ondertoezichtstelling kan de gecertificeerde instelling (GI) een schriftelijke aanwijzing geven over de verzorging en opvoeding van een kind. Met zo’n aanwijzing kan de GI bijvoorbeeld van een ouder verlangen dat deze meewerkt aan bepaalde hulpverlening, afspraken nakomt of op een bepaalde manier uitvoering geeft aan het plan van aanpak. Een schriftelijke aanwijzing is niet vrijblijvend: de ouder met gezag en de minderjarige moeten deze in beginsel opvolgen.
Bent u het niet eens met een schriftelijke aanwijzing, dan is het belangrijk om snel juridisch advies in te winnen. Een ouder met gezag – en een minderjarige van twaalf jaar of ouder – kan de kinderrechter verzoeken de schriftelijke aanwijzing geheel of gedeeltelijk vervallen te verklaren. Hiervoor geldt een korte wettelijke termijn van twee weken, gerekend vanaf de dag nadat de aanwijzing is verzonden of uitgereikt.
Wij staan ouders en minderjarigen bij in procedures over schriftelijke aanwijzingen. Wij beoordelen onder meer of de GI bevoegd was de aanwijzing te geven, of de beslissing zorgvuldig tot stand is gekomen, voldoende is gemotiveerd en of de aanwijzing in de gegeven omstandigheden noodzakelijk en evenredig is. Omdat de termijn om naar de kinderrechter te gaan kort is, adviseren wij om na ontvangst van een schriftelijke aanwijzing zo spoedig mogelijk contact met ons op te nemen.
Uithuisplaatsing
Een uithuisplaatsing is een bijzonder ingrijpende maatregel. Het kind woont dan tijdelijk niet meer thuis, maar bijvoorbeeld bij familie, in een pleeggezin, gezinshuis of jeugdhulpinstelling.
Voor een gedwongen uithuisplaatsing is toestemming van de kinderrechter nodig. De rechter moet beoordelen of de uithuisplaatsing noodzakelijk is voor de verzorging en opvoeding van het kind of voor onderzoek naar diens lichamelijke of geestelijke gesteldheid.
Wij staan ouders en minderjarigen bij wanneer een uithuisplaatsing wordt verzocht, verlengd of gewijzigd. Daarbij kijken wij niet alleen naar de juridische voorwaarden, maar ook naar de gekozen verblijfplaats, de duur van de plaatsing, het perspectief op terugkeer naar huis en de mogelijkheden voor contact tussen ouder en kind.
Dreigt een uithuisplaatsing van uw kind? Lees wanneer een kind uit huis kan worden geplaatst, hoe de procedure bij de kinderrechter verloopt en welke mogelijkheden u als ouder heeft om verweer te voeren.
Besloten plaatsing
In de praktijk wordt soms gesproken over een besloten plaatsing. Daarmee wordt doorgaans een jeugdhulpsetting bedoeld waarin meer toezicht, structuur en begeleiding aanwezig zijn dan in een reguliere open voorziening.
De term 'besloten plaatsing' is echter geen afzonderlijke wettelijke categorie. Juridisch is vooral van belang welke beperkingen feitelijk aan de vrijheid van de jongere worden opgelegd. Wanneer sprake is van daadwerkelijke vrijheidsbeneming of vergaande vrijheidsbeperking, gelden daarvoor bijzondere wettelijke waarborgen.
Juist bij dit soort plaatsingen is het daarom belangrijk kritisch te kijken naar de juridische grondslag en naar de rechten van de minderjarige.
Gesloten jeugdhulp
Gesloten jeugdhulp is de meest ingrijpende vorm van jeugdhulp. Een jongere verblijft in een gesloten accommodatie en kan die niet zelfstandig verlaten. Een gesloten plaatsing is niet bedoeld als straf, maar om noodzakelijke hulp en behandeling mogelijk te maken wanneer ernstige problemen bestaan en lichtere vormen van hulp onvoldoende zijn.
Voor een gesloten plaatsing is een speciale machtiging van de kinderrechter vereist. Omdat hiermee rechtstreeks wordt ingegrepen in de vrijheid van een minderjarige, gelden strenge voorwaarden. De jongere krijgt in deze procedure een eigen advocaat.
Wij staan minderjarigen bij in procedures over een machtiging gesloten jeugdhulp en beoordelen onder meer of daadwerkelijk aan de wettelijke voorwaarden wordt voldaan, of de voorgestelde plaatsing passend is en of minder ingrijpende alternatieven mogelijk zijn.
Jeugdstrafrecht
Wanneer een jongere wordt verdacht van een strafbaar feit, gelden andere regels dan voor volwassen verdachten. Het jeugdstrafrecht heeft niet alleen een bestraffend, maar nadrukkelijk ook een pedagogisch karakter. De persoonlijke ontwikkeling van de jongere speelt een belangrijke rol.
Een strafzaak kan voor een minderjarige veel impact hebben. Juist daarom is het belangrijk dat al in een vroeg stadium duidelijk is wat zijn of haar rechten zijn en welke gevolgen bepaalde keuzes kunnen hebben.
Verhoorbijstand
Een strafzaak begint vaak met een verhoor door de politie. Wat een jongere tijdens dat eerste verhoor verklaart, kan later een belangrijke rol spelen in de strafzaak.
Een minderjarige verdachte heeft daarom belangrijke rechten, waaronder het recht om voorafgaand aan het verhoor met een advocaat te spreken en zich tijdens het politieverhoor door een advocaat te laten bijstaan.
Wij bespreken vooraf wat de verdenking inhoudt, leggen uit wat het zwijgrecht betekent en adviseren over de proceshouding. Tijdens het verhoor bewaken wij de rechten van de minderjarige en grijpen wij in wanneer dat nodig is.
Halt-afdoening
Voor bepaalde strafbare feiten kan een jongere worden verwezen naar Halt. Een Halt-afdoening biedt jongeren de mogelijkheid om verantwoordelijkheid te nemen voor wat er is gebeurd zonder dat de zaak direct door de officier van justitie of kinderrechter hoeft te worden afgedaan.
Of een Halt-afdoening mogelijk en verstandig is, hangt af van de verdenking en de omstandigheden van de zaak. Ook bij een op het eerste gezicht relatief lichte strafzaak kan het daarom verstandig zijn eerst juridisch advies in te winnen, zeker wanneer de jongere het niet eens is met de beschuldiging.
OM-zitting
Niet iedere jeugdstrafzaak komt voor de kinderrechter. Het Openbaar Ministerie kan een zaak in bepaalde gevallen zelf afdoen. De jongere wordt dan uitgenodigd voor een OM-hoorzitting of OM-zitting.
Tijdens die bijeenkomst wordt gesproken over de verdenking, de persoonlijke omstandigheden van de jongere en de wijze waarop de zaak kan worden afgedaan. De officier van justitie kan vervolgens besluiten de zaak te seponeren, een sanctie op te leggen of de zaak alsnog aan de rechter voor te leggen.
Ook bij een OM-zitting is een goede voorbereiding belangrijk. Wij bestuderen het strafdossier, bespreken het bewijs en de persoonlijke omstandigheden en staan de jongere tijdens de zitting bij.
Kinderrechter
Wanneer het Openbaar Ministerie besluit een minderjarige te vervolgen, kan de strafzaak worden behandeld door de kinderrechter. Jeugdstrafzaken worden in beginsel achter gesloten deuren behandeld.
De rechter beoordeelt niet alleen of het ten laste gelegde strafbare feit bewezen kan worden. Ook de leeftijd, ontwikkeling, thuissituatie en persoonlijke omstandigheden van de jongere kunnen een belangrijke rol spelen bij de beslissing over een eventuele straf of maatregel.
Wij bereiden de zitting uitgebreid met de jongere en de ouders voor, bespreken het dossier en voeren ter zitting de verdediging. Daarbij hebben wij zowel aandacht voor de juridische kant van de zaak als voor de gevolgen die een beslissing voor de toekomst van de jongere kan hebben.
Voorlopige hechtenis
Bij ernstigere verdenkingen kan een jongere na zijn aanhouding langer worden vastgehouden. Uiteindelijk kan de rechter beslissen dat de jongere in voorlopige hechtenis blijft terwijl de strafzaak nog loopt.
Voor minderjarigen geldt als belangrijk uitgangspunt dat vrijheidsbeneming zoveel mogelijk moet worden voorkomen en zo kort mogelijk moet duren. Er moet daarom steeds worden gekeken of de voorlopige hechtenis noodzakelijk is en of alternatieven mogelijk zijn.
Wij voeren verweer tegen de voorlopige hechtenis wanneer daarvoor aanleiding bestaat en kunnen verzoeken om opheffing of schorsing. Daarbij kunnen bijvoorbeeld school, werk, behandeling, begeleiding en de thuissituatie van de jongere een rol spelen.
PIJ-maatregel
De PIJ-maatregel staat voor Plaatsing in een Inrichting voor Jeugdigen en wordt ook wel jeugd-tbs genoemd. Het gaat om een zeer ingrijpende maatregel waarbij een jongere in een justitiële jeugdinrichting wordt geplaatst en intensief wordt behandeld en begeleid.
Een PIJ-maatregel komt vooral aan de orde in ernstige strafzaken waarin tevens sprake is van psychische of ontwikkelingsproblematiek en een intensieve behandeling noodzakelijk wordt geacht. De maatregel kan meerdere jaren duren.
Wanneer een PIJ-maatregel wordt overwogen, spelen rapportages van gedragsdeskundigen vaak een belangrijke rol. Wij beoordelen deze rapportages kritisch, onderzoeken of aan de wettelijke voorwaarden voor de maatregel is voldaan en brengen eventuele alternatieven onder de aandacht van de rechter.